فرماندهی واحد برای صیانت از آرامش بازار

در شرایطی که اقتصاد کشور تحت تأثیر تحریم‌ها نوسانات اقتصادی و برخی چالش‌های داخلی قرار دارد حفظ ثبات بازار و تأمین مستمر کالاهای اساسی به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های نظام حکمرانی اقتصادی تبدیل شده است. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که اگرچه دستگاه‌های اجرایی نظارتی و قضایی هر یک بر اساس وظایف قانونی خود در مدیریت بازار نقش‌آفرینی کرده‌اند.اما پیچیدگی‌های امروز بازارضرورت ایجاد یک ساختار هماهنگ عملیاتی و دارای فرماندهی واحد را بیش از گذشته آشکار ساخته است.
بر همین اساس به ابتکار حوزه معاونت هماهنگی امور اقتصادی استانداری ایلام و با همکاری معاونت اقتصادی اداره‌کل اطلاعات استان قرارگاه عملیاتی نظارت بر بازار استان ایلام با هدف ایجاد فرماندهی واحد هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، نظارتی، امنیتی و قضایی، رصد مستمر بازار، تأمین پایدار کالاهای اساسی، تسریع در تصمیم‌گیری، ارتقای هماهنگی بین‌بخشی و برخورد مؤثر با تخلفات اقتصادی تشکیل و فعالیت خود را آغاز کرد ساختاری که با بهره‌گیری از همه ظرفیت‌های حاکمیتی، مدیریت یکپارچه بازار و حفظ ثبات اقتصادی استان را دنبال می‌کند.
این گزارش در پاسخ به دو پرسش اساسی تنظیم شده است نخست اینکه چرا این قرارگاه تشکیل شد و دوم اینکه چگونه قرار است آرامش و ثبات بازار را حفظ کند؟
چرا قرارگاه عملیاتی نظارت بر بازار تشکیل شد؟
تشکیل این قرارگاه به معنای نبود نظارت در گذشته نیست. پیش از این نیز دستگاه‌هایی همچون اداره کل صنعت، معدن و تجارت، سازمان جهاد کشاورزی، تعزیرات حکومتی و سایر دستگاه‌های مرتبط هر یک در چارچوب وظایف قانونی خود مسئولیت‌هایی را در حوزه تنظیم بازار بر عهده داشتند.
اما تجربه سال‌های اخیر نشان داد که پراکندگی مسئولیت‌ها و تصمیم‌گیری‌های مستقل پاسخگوی پیچیدگی‌های بازار امروز نیست. مدیریت بازار نیازمند هماهنگی هم‌زمان میان دستگاه‌های اجرایی، نظارتی، امنیتی و قضایی است تا تصمیم‌ها در کوتاه‌ترین زمان اتخاذ و اجرا شوند.
بر همین مبنا الگوی جدیدی از حکمرانی بازار در استان طراحی شد الگویی که همه ظرفیت‌های مرتبط را در قالب یک فرماندهی واحد گرد هم آورده است.
امروز قرارگاه عملیاتی نظارت بر بازار استان ایلام با عضویت حدود ۳۰ دستگاه و فعالیت ۱۴ کمیته تخصصی، زنجیره کامل بازار از تأمین کالا تا نظارت، رسیدگی به تخلفات و تصمیم‌گیری اجرایی را به صورت یکپارچه مدیریت می‌کند.
هدف اصلی این ساختار توسعه تشکیلات اداری نیست بلکه ایجاد یک مرکز فرماندهی واحد برای جلوگیری از موازی‌کاری افزایش سرعت تصمیم‌گیری و مدیریت پیشگیرانه بازار است.
قرارگاه چگونه آرامش بازار را حفظ می‌کند؟
مهم‌ترین ویژگی این قرارگاه، ماهیت عملیاتی، میدانی و واکنش‌محور آن است. این مجموعه صرفا یک شورای تصمیم‌گیری نیست بلکه مرکز فرماندهی عملیات بازار استان محسوب می‌شود و به همین دلیل در قلب بازار و در مجاورت فرمانداری ایلام مستقر شده است تا ارتباط مستقیم با اصناف، فعالان اقتصادی و مردم برقرار باشد.
ریاست قرارگاه بر عهده استاندار ایلام است و مدیرکل اطلاعات استان دبیری آن را بر عهده دارد. اجرای مأموریت‌های تخصصی نیز از طریق ۱۴ کمیته تخصصی انجام می‌شود که هر یک مسئولیت مشخصی در مدیریت بازار دارند.
در این ساختار کمیته تخصصی رصد و پایش بازار با مسئولیت سازمان اطلاعات سپاه استان وظیفه رصد مستمر وضعیت بازار، شناسایی تهدیدها، تحلیل روندها و ارائه هشدارهای به‌هنگام برای پیشگیری از بروز اخلال در بازار را بر عهده دارد.
کمیته تخصصی نظارت بر عملکرد ۱۴ کمیته قرارگاه نیز با مسئولیت سازمان بازرسی کل استان فعالیت می‌کند تا ضمن ارزیابی مستمر عملکرد کمیته‌ها بر حسن اجرای مصوبات، رعایت قوانین و کارآمدی فرآیندهای اجرایی نظارت داشته باشد.
همچنین کمیته تخصصی قضایی بازار به ریاست دادستان عمومی و انقلاب مسئول هماهنگی امور قضایی، تسریع در رسیدگی به پرونده‌های تخلفات بازار، حمایت حقوقی از اقدامات نظارتی و فراهم کردن بستر برخورد قاطع و قانونی با متخلفان است.

از سوی دیگر کمیته شهرستان‌های استان به عنوان محور هماهنگی عملیات نظارتی در شهرستان‌ها هدایت تیم‌های بازرسی، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و پیگیری مستمر تخلفات، با مسئولیت مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری ایلام فعالیت می‌کند.
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این ساختار استقرار نمایندگان دستگاه‌های عضو در محل قرارگاه است موضوعی که موجب می‌شود هر مسئله بدون بروکراسی اداری و در کوتاه‌ترین زمان توسط دستگاه مسئول بررسی و تعیین تکلیف شود.
همچنین سامانه‌های پاسخگویی ۱۲۴ سازمان صنعت، معدن و تجارت و ۱۳۵ تعزیرات حکومتی به صورت دو شیفت در محل قرارگاه مستقر هستند تا گزارش‌های مردمی درباره گران‌فروشی، احتکار، کم‌فروشی، عرضه خارج از شبکه و سایر تخلفات اقتصادی را دریافت و بلافاصله به تیم‌های نظارتی ارجاع دهند.
حضور قاضی کشیک در محل قرارگاه نیز موجب شده است فاصله میان کشف تخلف، تشکیل پرونده و صدور تصمیم قضایی به حداقل برسد و برخورد با متخلفان با سرعت و قاطعیت بیشتری انجام شود.
در کنار این سازوکارها، گروه واکنش سریع بازار نیز با حضور دستگاه‌های مسئول تشکیل شده است تا در صورت مشاهده کمبود کالا، افزایش غیرمتعارف قیمت‌ها، اخلال در شبکه توزیع، احتکار یا هرگونه وضعیت اضطراری، پیش از تبدیل شدن موضوع به بحران اقدامات فوری و هماهنگ را به اجرا بگذارد.
قرارگاه عملیاتی نظارت بر بازار استان ایلام صرفاً یک مجموعه نظارتی جدید نیست بلکه الگویی نوین از حکمرانی اقتصادی مبتنی بر فرماندهی واحد هماهنگی بین‌بخشی، حضور میدانی پاسخگویی سریع و هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، نظارتی، امنیتی و قضایی است.
این تجربه که به ابتکار حوزه معاونت هماهنگی امور اقتصادی استانداری ایلام و با همکاری معاونت اقتصادی اداره‌کل اطلاعات استان شکل گرفته در صورت تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده می‌تواند به الگویی موفق برای مدیریت یکپارچه بازار در سایر استان‌های کشور تبدیل شود.